Sommige gesprekken kun je beter vijf jaar te vroeg voeren dan één dag te laat
Als het leven ineens beslist, blijken vele familieafspraken niet gemaakt te zijn.
Eén zin van een dierbare klant, die me al jaren bijblijft:
“We dachten dat we hier nog jaren de tijd voor hadden en nu zijn we te laat”
Broer en zus, ieder 50% eigenaar van het familiebedrijf en beiden directielid. Vierde generatie familiebedrijf en jarenlang samen alles uitgebouwd, geïnvesteerd, beslissingen genomen en risico's gedragen.
En dan krijgt haar broer te horen dat hij terminaal ziek is...
Ineens gaat het niet meer over de begroting van volgend jaar, de volgende investering of welke strategie uitgevoerd moet worden maar moeten er nú keuzes gemaakt worden.
Wat gebeurt er met zijn aandelen?
Wat betekent dit voor zijn gezin?
Kan zijn zus het bedrijf zelfstandig voortzetten samen met de directie?
Zijn er andere directieleden die in willen stappen?
Wat wil hij zelf nog regelen?
En wat is eigenlijk ooit afgesproken?
Juist op zo'n moment ontdek je hoe kwetsbaar een familiebedrijf kan zijn wanneer belangrijke onderwerpen jarenlang vooruitgeschoven of nooit besproken zijn.
En dat zie ik vaker in de praktijk, in heel veel verschillende situaties.
Als de volgende generatie toetreedt en partners ook een plek willen
De kinderen zijn opgegroeid met het familiebedrijf. Maar inmiddels zijn er ook partners. Schoonzonen en schoondochters die meedenken, een mening hebben of misschien zelfs een rol in het familiebedrijf ambiëren.
Voor de ene familie is dat vanzelfsprekend, voor de andere absoluut niet.
Maar is daar ooit over gesproken?
Mogen partners in het bedrijf werken? Kunnen zij aandeelhouder worden? Zijn ze welkom bij familieoverleg? En wie bepaalt dat eigenlijk?
Zolang iedereen het goed met elkaar kan vinden, lijken dit misschien theoretische vragen.
Totdat iemand daadwerkelijk zegt:
“Waarom zou ik als partner eigenlijk geen rol in het familiebedrijf mogen hebben?”
En dan is er vermogen
Eén van de gevoeligste onderwerpen in mijn praktijk.
Een familiebedrijf wordt verkocht, aandelen worden overgedragen, ouders schenken vermogen. Eén kind werkt al twintig jaar in het familiebedrijf en heeft meegebouwd aan de waarde. De ander heeft tien jaar meegebouwd en de derde heeft een heel ander leven gekozen.
Wat is dan eerlijk?
Is het eerlijk dat ieder kind precies hetzelfde krijgt?
Of mag degene die jarenlang risico heeft gedragen en verantwoordelijkheid heeft genomen méér krijgen?
En wat gebeurt er wanneer één kind financieel veel succesvoller is dan het andere?
“Wat gun je elkaar eigenlijk?”
Het klinkt als een eenvoudige vraag maar dat is het vaak niet.
Want zodra het over vermogen gaat, gaat het over veel meer dan geld. Het gaat vaak over erkenning, waardering, posities, verwachtingen en oude patronen binnen de familie.
Een verschil van € 100.000 kan op papier iets "kleins" zijn. Aan de familietafel kan het worden ervaren als: “Blijkbaar ben ik minder belangrijk.” En dan begint het gesodemieter.
Een familiestatuut begint niet met afspraken op papier, maar met het échte gesprek
Een familiestatuut wordt soms gezien als een document waarin je vastlegt wie wat mag.
Ik kijk daar anders naar in mijn praktijk.
De waarde zit vooral in de gesprekken die je voert voordat je iets vastlegt.
Over eigendom en vermogen, over opvolging en leiderschap, de positie van partners, werken in het familiebedrijf, besluitvorming, verwachtingen van de NextGen.
Over wat je doet bij ziekte, overlijden of onverwachte gebeurtenissen.
Maar juist óók over gedeelde waarden:
Wat willen we als familie behouden?
Wat vinden wij eerlijk?
Wat verwachten we van elkaar?
En wat gunnen we elkaar?
Een familiestatuut voorkomt niet dat een familie ooit van mening verschilt maar het geeft wél houvast wanneer belangen uiteen gaan lopen of het leven ineens andere plannen heeft.
Vijf tips voor iedere familie die samen onderneemt
1. Wacht niet tot er een aanleiding is
Ziekte, overlijden, een conflict of een voorgenomen overdracht is niet het ideale moment om voor het eerst fundamentele afspraken te maken. Bespreek ze wanneer de verhoudingen goed zijn.
2. Begin niet met het document, maar met het gesprek
Een familiestatuut van twintig pagina's heeft weinig waarde wanneer niemand werkelijk heeft uitgesproken wat hij of zij belangrijk vindt.
3. Bespreek ook de onderwerpen die ongemakkelijk voelen
Partners, vermogen, beloning, aandelen, zeggenschap, overlijden en de vraag wie wel én wie niet geschikt is om op te volgen. Juist daar zitten vaak de onuitgesproken verwachtingen.
4. Geef iedere generatie een eigen stem
Ouders kunnen een toekomst voor ogen hebben die hun kinderen helemaal niet ambiëren. Een duurzaam familiestatuut ontstaat niet door de wensen van de huidige generatie door te geven, maar door samen na te denken over de toekomst.
5. Stel elkaar één vraag die verder gaat dan geld en regels
“Wat gunnen wij elkaar, ook als onze belangen straks niet hetzelfde zijn?”
Misschien is dat wel één van de belangrijkste vragen aan de tafel van het familiebedrijf.
Want uiteindelijk gaat continuïteit niet alleen over het voortbestaan van het familiebedrijf.
Het gaat óók over de familie die na alle zakelijke beslissingen nog met elkaar verder wil.
En sommige gesprekken kun je beter vijf jaar te vroeg voeren dan één dag te laat.
